Sa pelikulang ‘Makikiraan Po (Let Us Through, Dear Ancestors)’, nagsanib-puwersa sina Lav Diaz at Isabel Sandoval para lumikha ng isang tahimik ngunit mabigat na dramang anti-kolonyal. Batay sa pagsusuri ng Yahoo News UK, hindi ito iyong pelikulang mabilis ang takbo na parang hinahabol ng deadline, algorithm, o galit na delivery rider. Sa halip, mahinahon itong naglalakad sa mga sugat ng kasaysayan, hinahayaang marinig ng manonood ang mga alingawngaw na karaniwang tinatabunan ng ingay ng makabagong mundo. Mournful at modest ang dating ng pelikula: walang labis na pagpapakitang-gilas, walang pilit na emosyon, at walang eksenang tila sumisigaw ng, “Pansinin ninyo ako, award-worthy ako!” Ang lakas nito ay nasa pagiging mapagpakumbaba. Sa pamamagitan ng matipid na estilo at mapagnilay na himig, sinusuri ng pelikula kung paano patuloy na bumabalik ang kolonyal na nakaraan sa kasalukuyan—parang bisitang hindi nagpaalam, ngunit may dalang buong kahon ng lumang problema. Kapansin-pansin din ang pagtatagpo ng sensibilidad nina Diaz at Sandoval. Kilala si Diaz sa mabagal, masusing pagtingin sa lipunan at kasaysayan, habang nagdadala si Sandoval ng sariling pananaw sa identidad, alaala, at karanasan. Sa kanilang pagtutulungan, nabuo ang isang pelikulang hindi nagmamadaling magbigay ng madaling sagot. Sa halip, hinihikayat nitong manatili ang manonood sa mga tanong: Sino ang tunay na nakikinabang sa mga kuwentong minana natin? Kaninong tinig ang paulit-ulit na nawawala? At bakit tila mas mabilis makalimot ang lipunan kaysa mag-update ng password? Hindi para sa lahat ang ‘Makikiraan Po’, lalo na para sa mga sanay sa pelikulang may sunod-sunod na twist at paliwanag na parang instruction manual. Gayunman, para sa mga handang makinig at magmuni-muni, isa itong makabuluhang paalala na ang anti-kolonyal na sining ay hindi kailangang maingay upang maging matalim. Minsan, sapat na ang isang mahinang katok sa pinto—at ang tanong kung sino ang matagal nang hindi pinapapasok. #MakikiraanPo #LavDiaz #IsabelSandoval