Muling nagpakita ng matigas na tindig ang Myanmar matapos nitong tanggihan ang panawagan ng Association of Southeast Asian Nations (ASEAN) na palayain si Aung San Suu Kyi. Hindi pa roon nagtapos ang usapan: kinuwestiyon din ng pamahalaan ng Myanmar kung kailangan pa ba talaga ang isang espesyal na sugo ng rehiyonal na organisasyon. Sa madaling salita, habang nais ng ASEAN na buksan ang pinto para sa dayalogo, tila abala ang Myanmar sa pagtatanong kung bakit may kumakatok. Ang dating lider na si Suu Kyi ay nananatiling pangunahing simbolo ng krisis pampolitika sa bansa. Dahil dito, ang panawagan para sa kanyang paglaya ay hindi lamang tungkol sa isang tao; nakaugnay rin ito sa mas malawak na usapin ng karapatang pantao, demokratikong pamamahala, at pagbabalik ng kapayapaan. Gayunman, ipinahihiwatig ng tugon ng Myanmar na ayaw nitong basta sumunod sa presyur mula sa labas, kahit pa nagmumula iyon sa mga kapitbahay nitong karaniwang maingat at mahilig sa diplomatikong pananalita. Mahalaga sana ang espesyal na envoy bilang tulay sa pagitan ng ASEAN at ng mga panig na sangkot sa kaguluhan. Ngunit kung mismong tulay ang kinukuwestiyon bago pa makatawid ang sinuman, mahirap asahang mabilis na uusad ang negosasyon. Para itong pulong na kumpleto ang agenda, may kape na sa mesa, pero hindi pa rin mapagkasunduan kung sino ang dapat papasukin sa silid. Nanatiling malaking pagsubok sa ASEAN ang sitwasyon. Kilala ang grupo sa prinsipyo ng hindi pakikialam sa panloob na usapin ng mga kasaping bansa, ngunit patuloy nitong hinaharap ang tanong kung sapat ba ang mahinahong diplomasya kapag lumalala ang krisis. Kailangang timbangin ng organisasyon ang paggalang sa soberanya at ang pangangailangang magkaroon ng konkretong progreso. Sa ngayon, malinaw na walang madaling solusyon. Ang pagtanggi ng Myanmar ay maaaring lalo pang magpabagal sa mga diplomatikong pagsisikap at magpalalim sa pagkakahati sa rehiyon. Ang tunay na sukatan ay kung makakahanap ang ASEAN ng paraang gawing aksiyon ang mga pahayag nito—dahil sa diplomasya, gaya sa group chat, hindi sapat ang “noted” kung walang susunod na hakbang. #Myanmar #ASEAN #AungSanSuuKyi